De gezondheidsvoordelen van koud water, aldus dé ijsdokter van Nederland

Bij Dankjewellness geloven we als geen ander in de kracht van kou en warmte. Maar welke gezondheidsvoordelen kleven er nu eigenlijk écht aan het nemen van een ijsbad of een duik in het koude water? We vroegen het aan dé ijsdokter van Nederland: Monique Tjon-A-Tsien (56).

IJsdokter Monique traint de facilitators van Dankjewellness in de theorie achter ijsbaden en ademwerk.

Monique is 25 jaar huisarts, kaderhuisarts hart- en vaatziekten, heeft ze zich gespecialiseerd in integrale geneeskunde & leefstijlgeneeskunde én integreerde als één van de eerste huisartsen kou en ademhaling in haar praktijk. En dat is niet zonder reden. 

Aan Dankjewellness vertelde ze over haar weg naar het koude water én waarom ze inmiddels al jaren bijna elke dag in de zee dipt. Spoiler: omdat niets haar zo energiek en vrolijk maakt als het gevoel na het een koude duik. Maar wat gebeurt er nou eigenlijk met je lichaam als je het koude water induikt?

Wat kou doet met je lichaam

“Als je het koude water ingaat, krijg je een cold shock response ofwel een koude schrikreactie in het Nederlands. Je lichaam wil namelijk koste wat kost de kerntemperatuur van 37 graden vasthouden. Je ademhaling, hartslag en bloeddruk schieten vervolgens omhoog en je bloedvaten trekken samen. Dat voelt op dat moment misschien intens, maar dat is normaal.

Daarna gebeurt er iets bijzonders: je bruine vet wordt geactiveerd. Dat zet suikers en slechte vetten om in warmte. Kom je uit het water, dan maakt je brein de gelukshormonen dopamine en endorfine aan. Dat gevoel houdt vervolgens een paar minuten tot een paar uur aan, maar de uitwerking ervan kan zelfs de hele dag blijven hangen. Als je vaak in koud water blijven dippen, kan het je leven veranderen weet ik uit eigen ervaring.” 

Wanneer is koud water goed voor je lichaam?

“De kou van een ijsbad, 0 tot  4 graden, of koud natuurwater is voor je lichaam alleen gezond als het kort en krachtig is. Je hoeft echt niet langer dan een minuut een ijsbad in, want vanaf dan geniet je al van de gezondheidsvoordelen laat onderzoek zien. Dat hangt overigens wel af van je lichaamstype, sommige lichamen kunnen beter tegen kou dan anderen. Tengere lichaamstypen zullen het sneller koud hebben, dan breder gebouwde lichaamstypen.

Langer dan een minuut of twee in een ijsbad zitten, is vaak juist níet goed. Daardoor kun je onderkoelen of je stresssysteem overbelasten. De crux zit ’m juist in die korte, scherpe prikkel: aan, en daarna weer uit.

Veel van mijn patiënten merken na een ijsbad dat hun veerkracht verbetert, dat ze minder ziek zijn, beter tegen kou kunnen, gelukkiger worden en dat hun stofwisseling verbetert. Door ijsbaden te nemen, word je bewuster van je lichaam, het is dan ook bewezen dat je daardoor veel beter kan voelen wat je nodig hebt in je leven en zelfs beter kan omgaan met uitdagingen van de dag. Ik merk sindsdien bijvoorbeeld dat ik sport en gezonde voeding nodig heb. Ik zie vaak ook dat mensen ineens meer zingeving willen ervaren. En het zorgt voor sociale verbinding; dipgroepen voelen al snel als kleine families.”

Hoe vrouwen anders reageren dan mannen

“Er wordt weleens gezegd dat ijsbaden niet geschikt zouden zijn voor vrouwen. Daarmee wordt eigenlijk gezegd dat wij vrouwen geen stress aankunnen, want dát is de reactie van kou eigenlijk. Dat is natuurlijk onzin, we kunnen immers zelfs kinderen baren. Wat wél klopt, is dat de vrouwelijke cyclus invloed heeft op hoe prettig kou voelt.

Na je menstruatie en de twee weken voor de eisprong is kou vaak goed te doen. Tijdens de menstruatie, als je zwanger bent of extreem moe bent, heb je vaak meer warmte nodig. Dat betekent niet dat je het niet mág, maar je moet voelen wat klopt voor jóu. Dat is de belangrijkste les: luisteren naar je energie.”

Waarom ik kou in mijn werk integreer

“Door mijn eigen ervaring wilde ik weten wat er wetenschappelijk achter dat lekker gevoel na de kou zat. Inmiddels Ik heb veel opleidingen gevolgd: de Wim Hof Methode, trainingen in Rusland, literatuurstudies. Inmiddels ben ik naast kaderhuisarts hart-en vaatziekten,  ademtherapeut en gespecialiseerd in integrale en leefstijlgeneeskunde. Voor mij hoort ademwerk en kou bij een gezonde leefstijl.”